W gospodarstwie rolnym uprawia się zwykle kilka gatunków roślin, często o róż­nych wymaganiach uprawowych i pokar­mowych. Rolnik, chcąc otrzymać corocz­nie duże plony, musi przestrzegać pra­widłowego następstwa roślin, zależnie od ich potrzeb klimatyczno-glebowych i wy­magań pokarmowych. Następstwo okre­ślonej liczby roślin (albo grup roślin) do­stosowane do warunków naturalnych go­spodarstwa i wymagań uprawianych ro­ślin nazywamy zmianowaniemj Prawidło­we zmianowanie zwiększa i zapewnia wierność plonów, a zarazem przyczynia się do podniesienia i utrzymania na wy­sokim poziomie żyzności i kultury gleby. Przykładem prawidłowego zmianowania może być takie następstwo roślin po so­bie: pierwszy rok — ziemniaki lub buraki cukrowe na oborniku, drugi rok — jęcz­mień jary z wsiewką koniczyny czerwonej, trzeci rok — koniczyna czerwona, czwarty rok — pszenica ozima, piąty rok — groch, szósty rok — rzepak ozimy poplon ścier­niskowy. Zanim omówimy zasady racjonalnego zmianowania, wyjaśnijmy znaczenie kilku określeń używanych w organizacji pro­dukcji roślinnej. Liczbę lat, po których ta sama roślina po­wraca na dane pole, nazywamy rotacją. W naszym przykładzie te same rośliny przychodzą na dane pole co 6 lat. Jest to więc rotacja 6-letnia. Rotacje bywają zwykle 3-, 4-, 5-, 6- i 7-letnie. Zmianowanie stosowane na danym ob­szarze gruntów ornych, rozłożone na okre­śloną liczbę lat i dostosowane do warun­ków gospodarstwa nazywamy płodozmianem. W zmianowaniu (płodozmianie) rozróż­niamy rośliny główne (plon główny), które są podstawowymi roślinami uprawianymi w danym roku i zajmują pole przez więk­szość okresu wegetacyjnego. W poda­nym poprzednio przykładzie zmianowania roślinami głównymi w kolejnych latach są: ziemniaki (buraki cukrowe), jęczmień jary, koniczyna czerwona, pszenica ozima, groch i rzepak. Roślinę uprawianą przed plonem głów­nym nazywamy przedpłonem, np. przed-plonem jęczmienia w naszym przykładzie są ziemniaki. Roślinę uprawianą w na­stępnym roku po danym plonie głównym nazywamy rośliną następczą. W okresie gdy pole jest wolne, między zbiorem jednego plonu głównego a sie­wem następnego, uprawia się poplony. W ten sposób w ciągu dwu lat można zbierać 3 plony (dwa plony główne i je­den poplon). Zależnie od pory siewu, zbioru i przezna­czenia rozróżnia się 3 rodzaje poplonów. Rośliny uprawiane jako poplony ozime sieje się wcześniej niż zboża ozime (do końca sierpnia). Są one przeznaczone na zieloną masę lub kiszonkę. Spasa się je od końca kwietnia do początku czerwca. W poplonie ozimym uprawia się: rzepak ozimy, żyto, wykę ozimą z żytem, mieszan­kę poznańską itp. Rośliny uprawiane w poplonie ściernisko­wym sieje się po zbiorze zbóż lub innych wcześnie schodzących z pola roślin. Po­plony ścierniskowe przeznaczamy na zie­loną masę, na kiszonkę lub czasami na zielony nawóz. W poplonie ścierniskowym najczęściej wysiewa się rośliny strączko­we, słonecznik, łubin, owies lub grykę al­bo ich mieszanki. Rośliny uprawiane jako wsiewki poplonowe wsiewa się wcześnie na wiosnę w roślinę główną, zwaną wtedy rośliną ochronną, a zbiera się jesienią. Wsiewki poplonowe przeznacza się zwykle na zie­loną masę lub — czasami — na zielony nawóz. Jako wsiewkę poplonową stosuje się seradelę. Rośliny uprawiane po zbiorze poplonów ozimych nazywamy plonami wtórymi. Są one siane nieco później (w końcu maja) niż rośliny jare uprawiane w plonie głów­nym. Jako plony wtóre możemy uprawiać na przykład ziemniaki, buraki, kukurydzę itp.