A A A

Warzywa kapustne

Warzywa kapustne należą do rodziny krzyżo­wych i pochodzą od dzikiej kapusty Brassica oleracea var. silvestris, która rośnie na wybrze­żach Morza Śródziemnego oraz na skalistych brzegach południowej Francji, Anglii i Irlandii. Z tego gatunku uprawiane są obecnie następu­jące warzywa: kapusta głowiasta (Brassica ole­racea var. capitata), kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda), kapusta brukselska (Brassica oleracea var. gemmifera), kalafior (Brassica oleracea var. botrytis), brokuł włoski (Brassica oleracea var. botrytis italica), kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes), jarmuż (Brassica oleracea var. acephala), kapusta pekiń­ska (Brassica pekinensis). W książce opracowano uprawę kapusty (głowiastej, włoskiej i bruksel­skiej) oraz kalafiora i kalarepy. Uprawiane rośliny kapustne znacznie się różnią od kapusty dzikiej, która jest rośliną trwałą, o silnych, wysokich pędach, u nasady zdrewnia­łych i liściach twardych, szorstkich, nie nada­jących się do jedzenia. W wyniku krzyżowania naturalnego lub kierowanego świadomie przez człowieka, a także selekcji naturalnej i stałej pracy hodowców otrzymano uprawiane obecnie formy i odmiany hodowlane, różniące się bu­dową łodyg i liści. U kapusty głowiastej wzrost łodygi w pewnym okresie rozwoju słabnie, liście pąka wierzchoł­kowego zwijają się do wewnątrz, układają jed­ne na drugich i tworzą tzw. główkę. Kapusta włoska wykształca główki bardziej luź­ne, o liściach pofałdowanych, z pęcherzykowa-tymi wzdęciami, spowodowanymi nierównym rozwojem tkanki. Łodyga kapusty brukselskiej jest długa, silnie ulistniona, a w kątach liści tworzą się małe główki, dorastające do wielkości orzecha włos­kiego. U kalarepy w początkowym okresie rozwoju pionowy wzrost łodygi ustaje, zaczyna się ona natomiast rozrastać wszerz, tworząc nad ziemią zgrubienie kuliste lub owalne, o którego łody­gowym charakterze świadczą wyrastające na nim liście. Użytkowa część kalafiora, tzw. róża, tworzy się ze skróconych, mięsistych, silnie zgrubiałych pędów kwiatowych. Rośliny kapustne uprawiano już w czasach sta­rożytnych, o czym świadczą wzmianki w dzie­łach dawnych pisarzy. W Polsce pierwsze infor­macje dotyczące kapusty głowiastej i włoskiej pojawiły się w XV w., zaś bardziej szczegółowe opisy uprawy tych roślin pochodzą z XVII w. Kapustę brukselską, kalafior i kalarepę zaczęto uprawiać później. Warzywa kapustne są roślinami dwuletnimi (wyjątek stanowią kalafior i brokuł). W pierw­szym roku ich wegetacji wytwarzają się części wegetatywne, w drugim zaś rozwijają się pędy kwiatowe o kwiatostanach w kształcie gron. Warzywa kapustne, jako rośliny klimatu umiar­kowanego, nie mają dużych wymagań ciepl­nych. Rosną doskonale w niższej temperaturze (najmniej wrażliwe na niskie temperatury są kapusty brukselska i włoska oraz jarmuż). Ich wymagania glebowe i pokarmowe są duże. Naj­lepsze dla kapustnych są gleby żyzne, wilgotne, o dużej zawartości próchnicy. W płodozmianie umieszcza się je zwykle w pierwszym roku po oborniku, przy czym nawożenie organiczne uzu­pełnia się nawozami mineralnymi (odpowiednio do zasobów pokarmowych gleby). Warzywa te uprawia się przeważnie z rozsady, przygotowa­nej w inspektach lub na rozsadniku.