Warzywa cebulowe
Wszystkie warzywa cebulowe należą do rodzą ju Allium, rodziny Liliaceae. W Polsce uprawiane są następujące gatunki: cebula zwyczajna — Allium cepa var. cepa Heim,
cebula kartoflanka — Allium cepa var. aggre-gatum G. Don.,
cebula wielopiętrowa — Allium cepa var. pro-liferum Targioni — Tozzetti, szalotka — Allium ascalonicum L., siedmiolatka — Allium fistulosum L., cebula perłowa — Allium ampeloprasum L., por — Allium ampeloprasum ssp. porrum J. Gay,
czosnek — Allium sativum L., szczypiorek — Allium schoenoprasum L. Wszystkie gatunki Allium pochodzą z półkuli północnej. Ojczyzną form jadalnych jest Azja Zachodnia i Środkowa. W stanie dzikim są bylinami, w uprawie natomiast roślinami wieloletnimi pozostały: szczypiorek, siedmiolatka i cebula wielopiętrowa. Pozostałe gatunki uprawia się jako rośliny roczne, dwuletnie albo trzyletnie.
W pierwszym roku uprawy warzywa cebulowe, z wyjątkiem szczypiorku i siedmiolatki, tworzą cebulę, która składa się ze skróconej łodygi, tzw. piętki, i mięsistych pochew liściowych — łusek. W mięsistych pochwach liściowych gromadzą się substancje zapasowe. Blaszki liściowe mogą być rurkowate (cebula, siedmiolatka) i wówczas nazywane są szczypiorem lub płaskie (por, czosnek).
System korzeniowy gatunków uprawnych z rodzaju Allium jest bardzo płytki; główna masa korzeni znajduje się w warstwie ornej. Wyjątek stanowi tylko por, którego korzenie w warunkach sprzyjających sięgają do głębokości 70— 80 cm, a nawet głębiej.
W drugim roku uprawy warzywa cebulowe wytwarzają pędy kwiatostanowe, kwiaty i owoce. Kwiatostanem jest główkowaty baldach, początkowo osłonięty dwiema lub trzema okrywami. Kwiaty składają się z 6 działek okwiatu, 6 pręcików, osadzonych w dwóch okółkach i jednego słupka. Zapylane są przez owady. Owocem jest torebka. Niasiona są czarne, trój-kanciaste.
Warzywa cebulowe mają specyficzny smak i zapach dzięki zawartości olejków eterycznych. Używane są przede wszystkim jako rośliny przyprawowe, a tylko cebula i por bywają użytkowane także jako warzywo. Ponadto stanowią one surowiec w przetwórstwie mięsa, ryb i warzyw. Ze względu na zawarte w cebuli i w czosnku olejki eteryczne, które mają właściwości antyseptyczne i lecznicze, rośliny te stanowią także cenny surowiec dla przemysłu farmaceutycznego.
Wszystkie warzywa cebulowe są roślinami klimatu umiarkowanego, jednakże wymagania klimatyczne poszczególnych gatunków są różne. Szczególnie wysokie wymagania klimatyczne ma cebula zwyczajna. Niektóre gatunki, jak por, szczypiorek, siedmiolatka i cebula wielopiętrowa, są wytrzymałe na niskie temperatury i mogą zimować w gruncie. Warzywa cebulowe mają średnie wymagania wodne z wyjątkiem pora i czosnku, które w okresie intensywnego wzrostu potrzebują dużych ilości wody. Ze względu na duże wymagania świetlne nie mogą być uprawiane w^ miejscach zacienionych.
Wymagania glebowe warzyw cebulowych są bardzo wysokie. Najbardziej odpowiadają im gleby średnio zwięzłe, piaszczysto-gliniaste lub gliniasto-piaszczyste, o wysokiej zawartości próchnicy, łatwo nagrzewające się, przepuszczalne i przewiewne, a przy tym magazynujące dostateczne zapasy wody. Wspólną cechą warzyw cebulowych jest ich duża wrażliwość na zachwaszczenie.