Odnawianie łąk i pastwisk można prze­prowadzić dwoma sposobami: przez podsiewanie lub pełną uprawę. Podsiewanie. Celem podsiewu jest po­prawienie składu roślin na łące czy pa­stwisku. Można go stosować wówczas, gdy na łąkach czy pastwiskach są dobre warunki wilgotnościowe, ale zbyt mało jest wartościowych roślin. Zaniedbane, porośnięte turzycami i krzewami łąki i pa­stwiska nie nadają się do odnowienia przez podsiew. Podsiew na pastwiskach i łąkach poło­żonych w suchszych stanowiskach stosuje się zwykle wczesną wiosną. Na wilgo­tnych łąkach można wykonać podsiew także po pierwszym pokosie. Przed wy­konaniem podsiewu trzeba odpowiednio przygotować powierzchnię łąki czy past­wiska. W tym celu bronuje się je brona­mi ciężkimi lub talerzowymi z prostopad­le ustawionymi talerzami. Wyrwane ka­wałki darni i kępy roślin usuwa się gra­biarką. Na oczyszczoną powierzchnię łą­ki czy pastwiska wysiewa się nawozy po­tasowe i fosforowe w ilości 40—50 kg P2O5 i 60-80 kg K2O na 1 ha. Wysiane nawozy przykrywa się lekką broną, na­stępnie wałuje wałem gładkim. Po zwa­łowaniu powierzchni można przystąpić do wysiewu nasion. Po siewie dobrze jest rozrzucić przefermentowany kompost w dawce do 300 q na 1 ha i ponownie zwałować. Tak wykonany podsiew zapew­nia dobre kiełkowanie nasion. Do podsiewu wykorzystuje się mieszanki składające się z nasion traw wysokich i roślin motylkowych. Przykładowo do podsiewu łąki można użyć następujących roślin: • tymotki łąkowej 1—3 kg, kostrzewy łąkowej 3—9 kg, kupkówki pospolitej 1 — 4 kg, wiechliny łąkowej 1—3 kg, koniczyny czerwonej 1—3 kg i koniczyny białoróżowej 1—3 kg. Łącznie na 1 ha potrzeba 14—17 kg nasion. Łąka porośnięta śmiałkiem darniowym wymaga zagospo­darowania na nowo Do podsiewu pastwisk możemy użyć mie­szanki o następującym składzie nasion: kostrzewy łąkowej 6—9 kg, tymotki łą­kowej 2 kg, życicy trwałej 2,5—4 kg, ko­niczyny białej 2—3 kg, koniczyny czerwo­nej 1—2 kg. Łącznie 14—17 kg na 1 ha. Wybór roślin i udział ich w mieszance zależy od rodzaju gleby i jej zasobności w wodę. Nawozy azotowe wysiewa się dopiero po upływie 4—6 tygodni od wzejścia roślin, w 2—3 dawkach po 20 kg N, co 2 tygod­nie. Zastosowane wcześniej przyspieszyły­by odrastanie starej runi, przygłuszającej młode rośliny. Po wykonaniu podsiewu co najmniej przez trzy miesiące pastwiska nie wolno spasać, ponieważ młode rośliny muszą się ukorzenić i dobrze rozrosnąć. Szybkie spasanie podsianych pastwisk sprzyja za­chwaszczeniu, toteż najlepiej w roku za­stosowania podsiewu w ogóle nie spasać pastwiska, lecz tylko je wykaszać. Kosić trzeba dość często, aby nie dopuścić do rozwoju chwastów. Pełna uprawa. Jeśli łąka czy pastwisko są mało wydajne, silnie zachwaszczone, porośnięte śmiałkiem darniowym, chwa­stami kłączowymi lub innymi zajmującymi duży procent powierzchni, to podsiew nie daje spodziewanych korzyści. W takich wypadkach należy starą łąkę czy pastwi­sko zaorać i zagospodarować je na nowo. Jest to zabieg kosztowny, wymagający starannego przygotowania, ale opłacal­ny, jeżeli na nowym użytku będzie się prowadzić racjonalną gospodarkę łąko­wą. Pierwszą czynnością jest przyoranie starej darni. Wykonuje się je specjalnymi płu­gami łąkowymi, których odkładnica cał­kowicie odwraca darń. Orkę można wy­konać jesienią lub latem. Zaorane jesie­nią pastwisko czy łąkę pozostawia się na zimę bez bronowania. Pierwszą czynno­ścią po orce jest wałowanie wałem gład­kim. Łąki zaorane jesienią wałuje się wiosną, a zaorane wiosną i latem — bez­pośrednio po orce. Celem wałowania jest dociśnięcie skib do dna bruzdy, aby przeciwdziałać wysychaniu gleby. Na­stępnie stosuje się brony talerzowe, za- kg kostrzewa łąkowa 12.0 tymotka łąkowa 3.0 kupkówka pospolita 3.0 stokłosa bezostna 5.0 wiechlina błotna 3.0 kostrzewa czerwona 6.5 koniczyna biała 1.5 koniczyna białoróżowa 2.0 komonica zwyczajna 2.0 życica wielokwiatowa 2.0 Przykład 2: gleby torfowe średnio suche głębienia wyrównuje się ciężką broną lub włóką. Na glebach mineralnych przed bronowaniem wysiewa się nawozy mine­ralne w dawkach: 30-40 kg N, 50-80 kg P2O5 i 80-120 kg K2O na 1 ha. Na gle­bach torfowych dawki azotu są niższe i wynoszą 20-30 kg N na 1 ha. W tak przygotowaną glebę można wysiać mie­szanki nasion. Można także przez jeden rok na zaoranej łące uprawiać rośliny polowe, np. kono­pie lub ziemniaki. Podczas uprawy tych roślin niszczy się wiele chwastów, a po­nadto przyspiesza rozkład przyoranej darni, co stwarza lepsze warunki do wzrostu zasianych potem roślin łąkowych. Ważnym zagadnieniem przy obsiewie no­wych łąk i pastwisk jest dobranie mie­szanek nasion traw i roślin motylkowych zależnie od rodzaju gleby, na której za­kłada się nowy użytek. Inne mieszanki wysiewa się na gleby torfowe, inne na gleby mineralne wilgotne, a jeszcze inne na gleby mineralne bardziej suche. Mieszanki na łąki położone na gle­bach torfowych. wyczyniec łąkowy 1.5 kg kostrzewa łąkowa 12,0 ,. tymotka łąkowa 3.5 .. kupkówka pospolita 2,0 ., mietlica biaława 2,0 „ wiechlina błotna 1.0 wiechlina łąkowa 2.5 .. kostrzewa czerwona 2.0 „ koniczyna białoróżowa 2,6 .. komonica zwyczajna 3.5 .. życica wielokwiatowa 2.0 .. 1 Przykład 1: gleby torfowe średnio wil­gotne Mieszanki na łąki położone na gle­bach mineralnych lżejszych. Przykład 2: gleby mineralne lżejsze śred­nio suche Przykład 1: gleby mineralne lżejsze śred­nio wilgotne wyczyniec łąkowy 2.0 kg kostrzewa łąkowa 12.0 .. tymotka łąkowa 4.0 .. kupkówka pospolita 1.0 .. mietlica biaława 1.0 ., wiechlina błotna 2.0 .. wiechlina łąkowa 1.5 .. życica trwała 4.0 .. kostrzewa czerwona 2.0 .. koniczyna białoróżowa 3.0 ,. koniczyna czerwona 3.0 .. życica wielokwiatowa 2.0 .. kostrzewa łąkowa 6.0 kg tymotka łąkowa 1.0 i. kupkówka pospolita 2.5 1 rajgras wyniosły 6.0 i stokłosa bezostna 5.0 •i wiechlina łąkowa 3.0 i życica trwała 2.0 i kostrzewa czerwona 6.0 i koniczyna czerwona 2.0 1 lucerna chmielowa 1.0 1 życica wielokwiatowa 2,0 11 © Mieszanki na pastwiska położone na glebach torfowych. Przykład 1: gleby torfowe średnio wilgot­ne kostrzewa łąkowa 12,0 kg tymotka łąkowa 3,0 „ kupkówka pospolita 2,0 ,, mietlica biaława 2,0 „ wiechlina łąkowa 4,0 „ kostrzewa czerwona 4,5 „ koniczyna biała 3,0 ,, komonica zwyczajna 2,0 „ życica wielokwiatowa 2,0 ,, Przykład 2: gleby torfowe średnio suche kostrzewa łąkowa 12,0 kg tymotka łąkowa 2,0 „ kupkówka pospolita 2,0 „ stokłosa bezostna 2,5 ,, wiechlina błotna 5,0 ,, kostrzewa czerwona 6,5 „ komonica zwyczajna 2,0 ,, lucerna chmielowa 1,5 „ koniczyna biała 2,0 „ 10.5 3.0 2.0 4.0 • Mieszanka na pastwiska położone na glebach mineralnych lżejszych o optymal­nej wilgotności: kg kostrzewa łąkowa tymotka łąkowa kupkówka pospolita wiechlina łąkowa życica wielokwiatowa 2,0 ,. 4.0 5.0 3.0 3.0 2.0 życica trwała kostrzewa czerwona koniczyna biała lucerna chmielowa życica wielokwiatowa Po ustaleniu składu mieszanki nasion na nowo obsiewane łąki czy pastwiska moż­na przystąpić do siewu. Siew wykonuje się ręcznie lub siewnikiem, rzutowo lub rzędowo, z jak najmniejszymi rozstawami redlić, jakie można ustawić w siewniku. Aby otrzymać gęsty zasiew, można siew wykonać na krzyż: raz wzdłuż pola, drugi raz w poprzek. Nasiona traw i roślin motylkowych dobie­rane do mieszanek są bardzo małe i lek­kie, toteż należy je siać płytko, nie głę­biej niż na 1 cm. Przy głębszych siewach wschody będą nierówne, a wschodzące rośliny będą słabe. Po siewie trzeba pole zabronować i zwałować. Siać można od wczesnej wiosny do poło­wy maja. Można także wysiać mieszanki około połowy sierpnia. Rośliny z wiosen­nych siewów już w roku siewu dobrze się zakorzenią, wytworzą gęstą darń, toteż termin ten jest bardzo zalecany. Nowo założoną łąkę i pastwisko w pierw­szym roku należy kilkakrotnie w ciągu la­ta przykaszać. Koszenie niszczy wscho­dzące chwasty, sprzyja rozkrzewianiu się traw i dobremu zakorzenianej się roślin. W żadnym wypadku nie wolno w roku siewu spasać młodej runi, gdyż zwierzęta silnie udeptują lub wyrywają słabo je­szcze ukorzenione młode rośliny. Trawy się osłabiają, tworzy się nierówna po­wierzchnia pastwiska oraz bardzo silnie rozrastają się chwasty. W pierwszym roku należy także zastosować 1—2-krotne po-główne nawożenie azotem w ilości 20— 30 kg N na 1 ha. Omówiony sposób siewu i dobór mie­szanek nasion stosuje się zarówno przy zakładaniu łąk i pastwisk bezpośrednio po przyoraniu starej darni, jak i wówczas, gdy przez jeden rok po przyoraniu starej darni uprawiano rośliny polowe.