Wymagania pokarmowe i potrzeby nawozowe roślin Rolnik, który chce uzyskać duże plony ro­ślin musi znać przede wszystkim: znaczenie składników pokarmowych dla roślin; wymagania pokarmowe roślin; potrzeby nawozowe roślin; zasobność gleby w składniki pokar­mowe. Znaczenie składników pokarmowych dla roślin. Każda roślina uprawna do swoje­go wzrostu i rozwoju wymaga różnych składników pokarmowych, takich jak azot, fosfor, potas, wapń, magnez, żela­zo i inne. Wymienione składniki spełnia­ją różną rolę w roślinie. Azot wchodzi w skład białek, przyspiesza wzrost roślin, zwiększa ilość i polepsza jakość plonów. Fosfor przeciwdziała wybujaniu, chroni przed wylęganiem roślin, przyspiesza doj­rzewanie, polepsza jakość i dorodność ziarna. Potas sprzyja gromadzeniu się cu­krów w roślinie i zwiększa wytrzymałość roślin na suszę i wymarzanie. Wapń ułat­wia pobieranie innych składników po­karmowych z gleby. Magnez jest skład­nikiem chlorofilu niezbędnego roślinie w procesie fotosyntezy. Z kolei w synte­zie chlorofilu bierze udział żelazo. Wymagania pokarmowe roślin. Różne ro­śliny uprawiane w jednakowych warun­kach glebowych i klimatycznych pobiera­ją różne ilości składników pokarmowych. Na przykład rośliny okopowe, a przede wszystkim ziemniaki, pobierają o wiele więcej azotu i potasu niż zboża. Duże różnice w zdolności wykorzystywania składników pokarmowych zawartych w glebie wykazują też rośliny należące do jednej grupy roślin uprawnych. Na przy­kład spośród zbóż żyto i owies o wiele lepiej niż pszenica i jęczmień wykorzystu­ją składniki pokarmowe zawarte w gle­bie. Dlatego pod te ostatnie należy sto­sować większe dawki nawozów. Plon roślin zależy nie tylko od ilości składników pokarmowych, lecz także od warunków agrotechnicznych i klimatycz­nych. Każda roślina dla wytworzenia wysokiego plonu musi pobrać w odpowiednim cza­sie określoną ilość składników pokarmo­wych. Czas, w którym roślina pobiera składniki pokarmowe, zależy od długości jej okresu wegetacji. Należy więc pamię­tać, że roślinom o krótkim okresie wege­tacji trzeba dostarczyć już przed siewem odpowiednią ilość łatwo przyswajalnych składników pokarmowych. Nie stosuje się bowiem pogłównego nawożenia wczes­nych ziemniaków czy roślin uprawianych w poplonach ścierniskowych, gdyż dzie­lenie dawek nawozów na części nie da­łoby pozytywnych wyników, a zwiększyło­by jedynie koszty nawożenia. Potrzeby nawozowe roślin. Wymagania pokarmowe roślin są podstawą do usta­lenia potrzeb nawozowych roślin i uło- Intensywność pobierania NPK przez rośliny zbożowe żenią planu nawożenia w gospodarstwie. Im większe sq wymagania pokarmowe roślin, tym większe ilości nawozów trze­ba zastosować. Im zasobniejsza w skład­niki pokarmowe jest gleba, tym mniej trzeba stosować nawozów, i odwrotnie. Ważnym czynnikiem wpływającym na dawki nawozów jest plon, jaki chcemy uzyskać. W celu otrzymania większych plonów trzeba stosować duże dawki na­wozów, i to nie tylko azotu (N), lecz tak­że fosforu (P2O5), potasu (K2O) i mikro­elementów. Wysokość plonów wiąże się ściśle z po­ziomem agrotechniki, nawożenia, ilością opadów w okresie wegetacji oraz z plen­nością uprawianych odmian. Istnieją jed­nak pewne granice opłacalności stoso­wania wysokich dawek nawozów mine­ralnych, toteż przy omawianiu uprawy poszczególnych gatunków roślin w dal­szych częściach podręcznika podano orientacyjne dawki nawozów. Zasobność gleby w składniki pokarmowe. Każdy rolnik powinien orientować się w zasobności swoich gleb w fosfor oraz w potas. Zasobność tę może dokładnie określić stacja chemiczno-rolniczą na podstawie analizy pobranych prób gle­bowych. Mapy zasobności gleb znajdujq się u instruktora rolnego w urzędzie gminnym. Zazwyczaj stacje określają średnią zawartość fosforu i potasu, natomiast nie oceniają zawartości azotu. Dobrym sposobem określania zasobności gleby jest zakładanie polowych doświad­czeń nawozowych, których celem jest stwierdzenie, jak poszczególne składniki pokarmowe wpływają na wielkość plo­nów roślin. Zasobność gleby w składniki pokarmowe zależy przede wszystkim od jej rodzaju. Na przykład gleby piaskowe są przeważ­nie uboższe w składniki pokarmowe niż gleby bardziej zwięzłe. Na zasobność gleby wpływają również stosowane dotychczas nawozy oraz czę­stotliwość występowania w zmianowaniu roślin motylkowych i strączkowych, wzbo­gacających glebę w azot.